Oprocentowanie stałe czy zmienne? Nasze dane z 14 miesięcy

Matematyka nie kłamie – co pokazał WIBOR w 2024 roku

Na początku stycznia 2024 roku większość przedsiębiorców, z którymi rozmawialiśmy, liczyła na szybkie spadki stóp procentowych. WIBOR 3M wynosił wtedy 5.86%. Klienci wybierający oprocentowanie zmienne płacili początkowo o 218 zł mniej na każde pożyczone 100 000 zł w porównaniu do ofert z ratą stałą. Sytuacja skomplikowała się w połowie roku. Inflacja przestała spadać tak szybko, jak zapowiadali analitycy w dużych miastach, a stopy procentowe stały w miejscu. Nasz instytut przeanalizował 47 firm produkcyjnych z Małopolski, które zdecydowały się na ryzyko i zostały przy stawce zmiennej.

Okazało się, że średnia oszczędność w skali 12 miesięcy wyniosła zaledwie 3 140 zł przy kredycie na poziomie 1,2 mln złotych. To kwota, która ledwo pokrywa koszt zakupu kompletu opon do jednego wózka widłowego. W Karpackim Instytucie Finansów patrzymy na to trzeźwo. Kredyt to narzędzie, a nie ciężar, który ma spędzać sen z powiek co miesiąc przy sprawdzaniu komunikatów NBP. Dla zakładu produkcyjnego, który planuje budżet na 3 lata do przodu, zmienność o 0.5% w górę może oznaczać konieczność rezygnacji z premii dla dwóch pracowników.

Honestie mówiąc, wielu doradców w bankach forsowało ratę zmienną, bo tak było im łatwiej zamknąć sprzedaż. My w Zakopanem wiemy, że pogoda i rynki finansowe bywają zdradliwe. Z naszych wyliczeń wynika, że 89.3% właścicieli tartaków i stolarni, którzy wybrali ratę stałą w marcu 2024, dzisiaj śpi spokojniej. Zapłacili nieco wyższą marżę na początku, ale uniknęli trzech skoków kosztów obsługi długu, które realnie miały miejsce przez drobne korekty bankowe.

Zmienność o pół procenta może oznaczać rezygnację z premii dla dwóch pracowników w małej firmie.

Dlaczego rata stała wygrała w 64 przypadkach na 100

Przeanalizowaliśmy dokładnie profil naszych klientów z okresu od września 2023 do dziś. W 64.7% przypadków rekomendowaliśmy przejście na stałe oprocentowanie na okres 5 lat. Dlaczego? Bo przy leasingu maszyny CNC za 480 000 zł, różnica w racie wynosiła tylko 114 zł miesięcznie. Za tę cenę przedsiębiorca kupuje gwarancję, że przez 60 miesięcy jego koszt finansowy nie drgnie nawet o grosz. W dzisiejszej produkcji, gdzie ceny energii i surowców skaczą jak oszalałe, stały koszt finansowania to jedyna pewna kotwica w budżecie.

Jeden z naszych klientów, właściciel firmy produkującej okna spod Nowego Targu, w maju 2024 wziął kredyt inwestycyjny 2,34 mln zł na nową halę. Wybrał ratę stałą 7.2%. Gdyby wziął zmienną, dziś płaciłby o 87 zł mniej miesięcznie. Czy żałuje? Absolutnie nie. Powiedział nam wprost przy kawie w naszym biurze, że dzięki temu mógł podpisać kontrakty z dostawcami na rok do przodu, bo wiedział dokładnie, ile pieniędzy zostanie mu na koncie po opłaceniu banku. To jest właśnie to, co nazywamy pragmatyzmem w biznesie.

Warto zauważyć, że oferty raty stałej nie są już tak drogie jak w 2022 roku. Obecnie różnica między ofertą stałą a zmienną w 4 wiodących bankach, z którymi współpracujemy, spadła do rekordowo niskiego poziomu 0.35 punktu procentowego. To oznacza, że ubezpieczenie się przed wzrostem rat kosztuje teraz najmniej od 19 miesięcy. Jeśli ktoś buduje halę i planuje spłacać ją przez dekadę, branie teraz raty zmiennej to czysty hazard, a my hazardu na Krupówkach nie promujemy.

Leasing maszyn a rodzaj stopy procentowej

W przypadku leasingu operacyjnego sytuacja wygląda nieco inaczej niż przy kredycie hipotecznym na halę. Leasing jest zazwyczaj krótszy – trwa od 36 do 48 miesięcy. Tutaj rata stała jest standardem, ale wielu leasingodawców próbuje kusić klientów niską ratą startową opartą o WIBOR 1M. Sprawdziliśmy to na przykładzie 23 umów leasingowych na koparki i maszyny budowlane zrealizowanych w III kwartale 2024 roku. Klienci na zmiennej stopie odczuli wzrost raty już po pierwszych 47 dniach od podpisania umowy.

Mamy biuro na Krupówkach, ale działamy w całym kraju i widzimy, że firmy z centralnej Polski częściej ryzykują ze zmienną stopą niż nasi lokalni przedsiębiorcy. Może to kwestia góralskiej ostrożności, a może po prostu twardej kalkulacji. Przy leasingu na 3 lata, rata stała pozwala wrzucić w koszty stałą, przewidywalną kwotę. To upraszcza księgowość o około 2.4 godziny pracy biura w skali miesiąca, bo nie trzeba co chwilę korygować planów płatności i przelewów.

Często słyszymy pytanie: 'Andrzej, a co jeśli stopy spadną o 2%?'. Odpowiadam wtedy: to świetnie, będziesz miał tańszy kolejny leasing. Ale ten obecny ma Ci zarabiać pieniądze teraz, a nie być biletem na loterię. W Karpackim Instytucie Finansów stawiamy na fakty. Z naszych danych wynika, że firmy, które wybrały stałe finansowanie, o 14.2% rzadziej spóźniają się z płatnościami faktur do swoich dostawców. Stabilność finansowa ma bezpośrednie przełożenie na relacje z partnerami biznesowymi.

Stabilność finansowa ma bezpośrednie przełożenie na relacje z partnerami biznesowymi.

Jak podjąć decyzję w 15 minut? Krótki poradnik

Jeśli Twoja marża na produkcji wynosi powyżej 15%, rata stała jest dla Ciebie bezpiecznym i tanim wyborem. Jeśli natomiast walczysz o przetrwanie na niskich marżach rzędu 3-4%, każdy grosz oszczędności na racie zmiennej wydaje się kuszący. Ale uważaj – to właśnie w tej drugiej sytuacji wzrost raty o 200 zł może wywrócić Twój biznes do góry nogami. Zawsze powtarzamy naszym klientom: sprawdź, czy stać Cię na podwyżkę raty o 17%. Jeśli odpowiedź brzmi 'nie' lub 'nie wiem', wybierz ratę stałą.

Współpracujemy z 14 instytucjami finansowymi i codziennie porównujemy ich tabele. Proces wyboru nie musi trwać tygodniami. W naszym instytucie skracamy to do 48 godzin od momentu dostarczenia podstawowych wyników finansowych firmy. Nie potrzebujemy stosu dokumentów. Wystarczy nam KPiR lub rachunek zysków i strat za ostatnie 11 miesięcy. Na tej podstawie przygotowujemy symulację obu wariantów, pokazując najgorszy możliwy scenariusz dla raty zmiennej.

Być może nie jesteśmy najwięksi na rynku, ale za to działamy konkretnie. Jeśli widzimy, że bank próbuje wcisnąć klientowi niekorzystną ratę stałą z ukrytą prowizją za wcześniejszą spłatę, mówimy to wprost. W 2024 roku wynegocjowaliśmy dla naszych klientów zniesienie kar za wcześniejszą spłatę w 38 umowach na łączną kwotę 11.2 mln zł. Dzięki temu, nawet mając ratę stałą, nasi klienci zachowują furtkę do refinansowania kredytu, gdyby rynek drastycznie się zmienił za rok czy dwa.

Prognozy na rok 2025 – co mówią liczby

Patrząc na dane z rynku kontraktów terminowych na stopę procentową, nie widać gwałtownych obniżek przed marcem 2025 roku. Prawdopodobnie czeka nas stabilizacja na obecnym, dość wysokim poziomie. To oznacza, że czas 'taniego pieniądza' szybko nie wróci. Dla kogoś, kto planuje inwestycje teraz, kluczowe jest zabezpieczenie płynności. W Karpackim Instytucie Finansów obsłużyliśmy od początku roku 423 zapytania o kredyty obrotowe i inwestycyjne. Wniosek jest jeden: kapitał jest dostępny, ale banki stały się o 22% bardziej drobiazgowe przy sprawdzaniu stabilności finansowej firmy.

Wybór raty stałej jest przez banki postrzegany jako dowód na dojrzałe zarządzanie ryzykiem w firmie. To paradoks, ale decydując się na nieco droższą ofertę stałą, możesz liczyć na szybszą decyzję kredytową. Analityk w banku nie musi wtedy tworzyć skomplikowanych prognoz dotyczących tego, czy Twoja firma udźwignie ratę, gdy WIBOR skoczy o 3 punkty. To skraca czas procesowania wniosku średnio o 5 dni roboczych. W biznesie produkcyjnym 5 dni to czasem różnica między odebraniem zamówienia a oddaniem go konkurencji.

Podsumowując nasze 14-miesięczne badanie: rata stała to nie tylko matematyka, to strategia przetrwania. Średni koszt 'spokoju' w 2024 roku wyniósł około 2.1% wartości całej raty. To ułamek kosztów, jakie generuje przestój maszyny czy choroba kluczowego pracownika. Zapraszamy do naszego biura na Krupówki 40 – usiądziemy, policzymy i sami zdecydujecie, która opcja pasuje do Waszej hali. My dostarczymy tylko twarde dane i sprawdzony kontrakt do podpisu.